آیا می‌توان با وصیت، وارث را از ارث محروم کرد؟

خیر، چنین وصیتی مبنی بر محروم کردن یکی از ورثه از تمامی اموال، نافذ نیست. حق ارث بر اساس قانون مدنی و شرع مقدس اسلام برای ورثه تعیین شده و موصی (وصیت‌کننده) نمی‌تواند با وصیت خود، این حق قانونی را از ورثه سلب کند.

بررسی تخصصی و قانونی

بر اساس قوانین حاکم بر ارث و وصیت در ایران، امکان محروم کردن کامل یکی از ورثه از سهم‌الارث قانونی‌اش توسط وصیت‌کننده وجود ندارد. دلایل و جزئیات حقوقی این موضوع به شرح زیر است:

• اصل عدم محرومیت از ارث: حق ارث یک حق قانونی و شرعی است که به محض فوت مورث، برای ورثه ایجاد می‌شود. این حق، از جمله حقوقی است که موصی نمی‌تواند با اراده خود آن را از ورثه سلب کند.
• ماده ۸۳۷ قانون مدنی: این ماده به صراحت بیان می‌دارد: "اگر کسی به موجب وصیت، یک یا چند نفر از ورثه خود را از ارث محروم کند، وصیت مزبور نافذ نیست." این ماده، مبنای اصلی بطلان چنین وصیت‌هایی است و نشان می‌دهد که قانونگذار صراحتاً چنین اراده‌ای را بی‌اثر دانسته است.
• محدودیت وصیت تملیکی: وصیت‌کننده تنها می‌تواند تا یک سوم از اموال خود را به موجب وصیت تملیکی (یعنی انتقال مالکیت به دیگری) به هر شخصی (اعم از ورثه یا غیر ورثه) منتقل کند. این وصیت در خصوص مازاد بر ثلث، نیازمند تنفیذ ورثه است. اما این قاعده مربوط به انتقال اموال است، نه محروم کردن از ارث. حتی اگر موصی تمام ثلث اموال خود را به شخص دیگری غیر از یکی از ورثه ببخشد، آن وارث همچنان سهم قانونی خود را از دو سوم باقی‌مانده اموال دریافت خواهد کرد.
• هدف قانونگذار: هدف قانونگذار از وضع این مقررات، حمایت از حقوق ورثه و جلوگیری از تضییع حقوق آنان به واسطه تصمیمات احتمالی موصی است که ممکن است تحت تأثیر عوامل مختلفی اتخاذ شده باشد.

این تحلیل بر اساس قوانین جاری جمهوری اسلامی ایران، به ویژه قانون مدنی، ارائه شده است و مبنای رویه قضایی در محاکم می‌باشد.